"Μετά από διακοπήν ολίγων ετών, η χάρις του Θεού, διά πρεσβειών όλων των Καππαδοκών Αγίων, μας χαρίζει την ευλογίαν να έλθωμεν εις την ιεράν ταύτην γην, το κέντρον των ευσεβών παραδόσεών μας εις την Ανατολήν, και να τελέσωμεν Πασχάλιον Θείαν Λειτουργίαν εις τα ερημωμένα σεβάσματά μας. Να είπωμεν το Χριστός Ανέστη! εις τα εδώ αναπαυόμενα οστά των προγόνων μας, να θυμιάσωμεν τας ψυχάς των, να ανάψωμεν κανδήλα πίστεως και λαμπάδα ελπίδος από το ανέσπερον φως του Αναστάντος Χριστού! Να τιμήσωμεν τους πολυαρίθμους Καππαδόκας Αγίους, Ιεράρχας, Διδασκάλους, Μάρτυρας και Οσίους! Να βιώσωμεν και να μαρτυρήσωμεν ότι η Πίστις ημών, παρά τας καταιγίδας της Ιστορίας, «ανθεί και φέρει κι άλλο»!", είπε ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, στην αρχή της ομιλίας του, κατά το Συλλείτουργο με τον Προκαθήμενο της Εκκλησίας της Αλβανίας, Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο κ. Ιωάννη, που τελέστηκε την Κυριακή του Τυφλού, 17 Μαΐου 2026, στον παλαιότατο Ιερό Ναό Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος, στην Μαλακοπή (Derinkuyu) της Αγιοτόκου Καππαδοκίας. Ο Παναγιώτατος σε άλλο σημείο της ομιλίας του επεσήμανε:
"Εδώ αι θείαι των Μεγάλων Πατέρων διδασκαλίαι, τα αίματα των Μαρτύρων, τα δάκρυα των Οσίων, η ευλάβεια του πιστού λαού, αι προσευχαί της Εκκλησίας, οι Ναοί, τα Μοναστήρια, τα ασκητήρια, τα λαξευτά εξωκκλήσια, αι μοναδικαί αγιογραφίαι και αι ευσεβείς παραδόσεις, έχουν αγιάσει τα πάντα! Και το χώμα, και τον αέρα, και τα ύδατα, και τας πόλεις, και τα χωρία, και τα κατά Στράβωνα «πυρίληπτα πεδία», και τας στέππας, και τα υψίπεδα, και τας κοιλάδας, και τα «μπιν μπιρ κιλισέ» φαράγγια, και τα υπόσκαφα σκηνώματα, και τας ερήμους, και τα υπερύψηλα όρη, και τας στοάς των βράχων, και τους περιέργους σχηματισμούς του εδάφους, και τα μεταλλεία, και την «καραμανλήδικη» γραφήν, και τα ονόματα, και τα μνήματα, και τας μνήμας, και αυτάς τας παλιμψήστους σελίδας της Ιστορίας! Όλα εδώ ευωδιάζουν μοσχολίβανον, όλα φέρουν κατάνυξιν, όλα αποπνέουν χάριν, όλα ακτινοβολούν μυστικόν φως, όλα κηρύττουν την διαχρονικήν παρουσίαν του ζώντος Θεού! Ερχόμενοι λοιπόν ενταύθα και ιερουργούντες διά της Θείας Ευχαριστίας το Μυστήριον της Εκκλησίας, δεν επιτελούμεν απλούν θρησκευτικόν καθήκον, αλλά προστιθέμεθα μυστικώς εις τον απέραντον θείον χορόν των αξιοθέων αρχαίων και νεωτέρων τέκνων της Καππαδοκίας, που «ίστανται ενώπιον του Θρόνου του Θεού περιβεβλημένοι στολάς λευκάς και κρατούντες φοίνικας εις τας χείρας των και κράζουνφωνή μεγάλη» λαμπράς δοξολογίας προς τον Ύψιστον (πρβλ. Αποκ. ζ´, 9).
Συντονίζομεν την λατρείαν και προσκύνησίν μας με την ιδικήν των και αντλούμεν δυνάμεις, φως, ζωήν και αγιασμόν, αινούντες και ευλογούντες εν πνεύματι και αληθεία τον Θεόν! Ναί, εδώ, εις τα τεταπεινωμένα και ερημωμένα θυσιαστήρια, τα γυμνά από κάθε παρρησίαν, στολισμόν και δόξαν εγκόσμιον, διά τα οποία πάντοτε ισχύει αδιακρίτως ο ψαλμικός λόγος: «τω οικω Σου πρέπει αγίασμα, Κύριε, εις μακρότητα ημερών» (Ψαλμ. ϟβ´, 5), βιούμεν «τη ταπεινώσει τα υψηλά, τη πτωχεία τα πλούσια»! Η εικών που παρουσιάζουν διαλαλεί την Άκραν Ταπείνωσιν και πτωχείαν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, την οποίαν «δι' ημάς επτώχευσε, πλούσιος ων, ίνα ημείς τη Εκείνου πτωχεία πλουτί-σωμεν» (πρβλ. Β΄ Κορ. η´, 9)! Υπενθυμίζει το Πάθος, τον Σταυρόν και την εις Άδου Κάθοδόν Του! Είναι μία εγκαυστική εικών του Νυμφίου της Εκκλησίας! Αλλά ο Νυμφίος εν τέλει, αδελφοί και τέκνα εν Κυρίω, προήλθεν εκ του Τάφου ωραίος, νικητής, τροπαιούχος, ζων και ζωοποιών το γένος των ανθρώπων! Την ταπείνωσιν του Πάθους διεδέχθη η δόξα της Αναστάσεως! Τον Γολγοθάν, το κενόν Μνημείον της Ζωής! Ο Χριστός είναι η Ζωή και η Ανάστασις ημών! Ο Μακαριώτατος Αδελφός Αρχιεπίσκοπος Τιράνων κ. Ιωάννης, εξ ιδίας αναλόγου εμπειρίας της Εκκλησίας της Αλβανίας, ασφαλώς συμμερίζεται πλήρως τα αισθήματα και τας ελπίδας ημών εις τον Ζώντα Θεόν και συμβεβαιοί του λόγου το ασφαλές!"
Στη Θεία Λειτουργία συμμετείχαν ο Σεβ. Μητροπολίτης Αγκύρας κ. Γρηγόριος και ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Αμαντίας κ. Ιγνάτιος.
Μετά την Απόλυση, ο Παναγιώτατος τέλεσε Τρισάγιο για τους αναπαυομένους στην περιοχή της Καππαδοκίας, "τους τε ειρηνικώς κοιμηθέντας και τους μαρτυρικώς τελειωθέντας".
Εκκλησιάστηκαν ο Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ, οι Εντιμολ. Άρχοντες Οφφικιάλιοι της Μ.τ.Χ.Ε. κύριοι Γρηγόριος Χατζηελευθεριάδης και Γεώργιος Παπαλιάρης, ο Εξοχ. Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολιτεύσεως κ. Νίκος Ανδρουλάκης, Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, ο Εντιμ. κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος, μέλος της Βουλής των Ελλήνων, Γενικός Γραμματέας της Δ.Σ.Ο. και Γενικός Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος της Ν.Δ., ο εκπρόσωπος του Πρέσβη της Ελλάδος στην Άγκυρα, Εξοχ. Πρέσβης κ. Κρεμμύδας, η Ευγεν. κ. Αλεξάνδρα Πάλλη – Γιαννακοπούλου, Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας και Ευρωπαϊκού Προγραμματισμού στην Περιφέρεια Αττικής, η Ευγεν. κ. Βασιλική Παπαδοπούλου, Πρόεδρος του Σωματείου "Νέα Σινασός" και νέα Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Καππαδοκικών Σωματείων, ο Εντιμ. κ. Θεοφάνης Ισακίδης, Πρόεδρος του Συλλόγου Καππαδοκών Ν. Έβρου «Οι τρεις Ιεράρχες» και επίτιμος Πρόεδρος της προαναφερομένης Πανελλήνιας Ενώσεως, πολυπληθής όμιλος προσκυνητών από την Ι. Μητρόπολη Αγκύρας, και προσκυνητές από την Πόλη, αλλά και από το εξωτερικό.
Αμέσως μετά ο Παναγιώτατος και ο Μακαριώτατος επισκέφθηκαν εθιμοτυπικώς τον Εντιμ. Δήμαρχο του Derinkuyu κ. Taner Ince, και στην συνέχεια τον μετατραπέντα σε Τζαμί παλαιό Ναό των Ταξιαρχών, από τον οποίο διασώζονται μερικώς το ξύλινο πλαίσιο του εικονοστασίου και ο άμβων.
Χοροστασία του Μακ. Αρχιεπισκόπου Αλβανίας στον Ναό της Παναγίας Νεαπόλεως
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης παρέστη συμπροσευχόμενος κατά τον εσπερινό που τελέστηκε χοροστατούντος του Μακ. Αρχιεπισκόπου Αλβανίας κ. Ιωάννη, στον περικαλλή Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Νεάπολη (Nevşehir), ο οποίος σήμερα λειτουργεί σαν χώρος τέχνης.
Mετά την απόλυση, ο Παναγιώτατος απευθύνθηκε με συγκίνηση στους προσκυνητές λέγοντας, μεταξύ άλλων, τα εξής:
"Στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Νεαπόλεως καταθέτουμε και εμείς αυτήν την εσπέραν τον απεριόριστο σεβασμό μας προς την Παναγία, και τις ελπίδες μας, όπως και οι πρόγονοί μας, εδώ, στον αγιασμένο αυτόν τόπο, αντλώντας κουράγιο για τον αγώνα της ζωής. Οι ψυχές των προγόνων μας, οι οποίοι αναπαύονται στα άγια χώματα της Καππαδοκίας, προσδοκώντες ανάστασιν νεκρών, σκιρτούν και αγάλλονται μαζί μας, συμψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη».
Κι αν δεν συναντούμε σήμερα στην αγιοτόκο Μικρασιατική γη τις ακμάζουσες κοινότητες των Ρωμιών, τα ευαγή ιδρύματα, τις ενορίες και μοναστήρια, βρίσκουμε παντού το αποτύπωμα της Ρωμιοσύνης, την ανεξίτηλη σφραγίδα της, ίχνη ορατά και απτά, που μαρτυρούν και διαλαλούν παρουσία αιώνων και παράγουν ζωτικές αποκαλύψεις σε όλους τους προσκυνητές όσες φορές κι αν έλθουν σε αυτόν τον ασύγκριτο τόπο.
Όλα τα μνημεία και τα προσκυνήματα του Γένους μας είναι μία θεολογική και πολιτισμική γλώσσα, η οποία αποκαλύπτει την άυλη κληρονομιά του Γένους, την πίστη στον Θεό και στην Θεία πρόνοια, το Ορθόδοξο φρόνημα, τις αξίες, την αγάπη για τα γράμματα και την τέχνη, τον τρόπον του βίου, την προτεραιότητα της σχέσης και της αλληλεγγύης, όσα μεταδίδονταν από γενεά σε γενεά μέσα από την οικογένεια, τις κοινωνικές πρακτικές και τη συμμετοχή στον πόνο και τη χαρά του άλλου, τα έθιμα, τις εορτές και τις παραδόσεις, όχι ως επιβολή του παρελθόντος επάνω στο παρόν, αλλά ως παρακαταθήκη ζωής και ελευθερίας.
Ήταν αυτό το ήθος, αυτός ο άυλος θησαυρός, που λειτουργούσε ως έμπνευση, θεμέλιο και κίνητρο για την ειρηνική συμβίωση με τον άλλον, τον διαφορετικό. Δεν είναι διόλου τυχαίο, ότι από αιώνες εφαρμοζόταν στην Καππαδοκία, μέσα σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον, η αρχή της διαπολιτισμικότητας, η αλληλοκατανόηση, ο αλληλοσεβασμός και η ειρηνική συνύπαρξη των πολιτισμών, που στην εποχή μας είναι το ζητούμενο, το οποίο προσκρούει όμως σε πολλά εμπόδια." Ο Παναγιώτατος απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό και στην τουρκική γλώσσα, ευχαριστώντας τις Αρχές για την άδεια και συγχαίροντας για την άρτια ανακαίνιση του Ναού της Παναγίας.
Στη συνέχεια, σύντομη ομιλία έκανε στην αγγλική γλώσσα και ο Μακ. Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Αλβανίας, ο οποίος χαρακτήρισε πολύ σημαντική την επίσκεψή του στην αγιοτόκο Καππαδοκία. Σε άλλο σημείο αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Εκκλησία στην Αλβανία, και στην σημερινή δυναμική μαρτυρία της. Επισήμανε δε τη σημασία της Αναστάσεως στη ζωή των Χριστιανών, υπενθυμίζοντας μάλιστα και τους λόγους του προκατόχου του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου.
"Εάν έχουμε την Εκκλησία στην καρδιά μας κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει",είπε ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιωάννης, σε άλλο σημείο της ομιλίας του, και ευχαρίστησε τον Παναγιώτατο για την πρόσκληση, αλλά και για τη διαχρονική στήριξή του προς τον μακαριστό προκάτοχό του, Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο, και προς την Εκκλησία της Αλβανίας, εκφράζοντας την ευχή αυτή η στήριξη να συνεχιστεί και στο μέλλον. Ευχήθηκε, επίσης, υγεία και δύναμη στον Παναγιώτατο για να συνεχίζει την πολυεύθυνη διακονία του.
