Κως: Πρόοδος στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας – Εφικτός ο στόχος ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων το 2027

Η Αλβανία έχει τη δυνατότητα να ολοκληρώσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση έως το τέλος του 2027, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις και θα επιτύχει συγκεκριμένα αποτελέσματα σε κρίσιμους τομείς, όπως η δικαιοσύνη, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η προστασία του περιβάλλοντος.

Αυτό υπογράμμισε η Ευρωπαία Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, κατά την παρουσίαση της Έκθεσης Προόδου του 2026 στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκφράζοντας συγκρατημένη αισιοδοξία για την ευρωπαϊκή πορεία της γειτονικής χώρας.

Σύμφωνα με την κ. Κος, η Αλβανία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με την ευρωπαϊκή της προοπτική. Έχει ανοίξει όλες τις διαπραγματευτικές ομάδες κεφαλαίων, έχει εκπληρώσει τα ενδιάμεσα κριτήρια αξιολόγησης για την πρώτη ομάδα, που αφορά τα θεμελιώδη ζητήματα, ενώ έχει κλείσει προσωρινά τέσσερα διαπραγματευτικά κεφάλαια.

«Η Αλβανία μπορεί να επιτύχει τον φιλόδοξο αλλά εφικτό στόχο της για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του 2027», ανέφερε η Ευρωπαία Επίτροπος, επισημαίνοντας ωστόσο ότι απαιτείται σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις και ουσιαστική εφαρμογή τους στην πράξη.

Στο επίκεντρο δικαιοσύνη, διαφθορά και ελευθερία του Τύπου

Παρά τη θετική αξιολόγηση της μέχρι σήμερα πορείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντοπίζει σημαντικές εκκρεμότητες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και στη διασφάλιση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης.

Η έκθεση αναγνωρίζει την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελέγχου των δικαστών και εισαγγελέων, ωστόσο επισημαίνει ότι το δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού, καθυστερήσεις στην εκδίκαση υποθέσεων και προβλήματα που σχετίζονται με πολιτικές παρεμβάσεις.

Θετική είναι η αξιολόγηση για το έργο της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK), η οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, συνεχίζει να επιδεικνύει ανεξαρτησία και να καταγράφει αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Παράλληλα, όμως, ζητούνται περισσότερες έρευνες, διώξεις και τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, ιδιαίτερα σε υποθέσεις υψηλού πολιτικού και οικονομικού ενδιαφέροντος.

Εκλογική μεταρρύθμιση και πολιτικός διάλογος

Στον τομέα της δημοκρατικής λειτουργίας των θεσμών, η Κομισιόν ζητά ολοκληρωμένη εκλογική μεταρρύθμιση πριν από τις τοπικές εκλογές του 2027. Όπως επισημαίνεται, παραμένουν ανεκπλήρωτες αρκετές συστάσεις του ΟΑΣΕ/ODIHR και της Επιτροπής της Βενετίας.

Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί η έλλειψη ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, αλλά και η περιορισμένη αποτελεσματικότητα του Κοινοβουλίου στον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί απαραίτητη τη διασφάλιση ενός συμπεριληπτικού και εποικοδομητικού διαλόγου με την αντιπολίτευση και την κοινωνία των πολιτών, ώστε οι μεταρρυθμίσεις να έχουν ευρύτερη πολιτική και κοινωνική αποδοχή.

Περιβάλλον, δημόσια έργα και οικονομία

Σημαντικές παρατηρήσεις διατυπώνονται και για την περιβαλλοντική πολιτική της χώρας. Η Επιτροπή ζητά επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και πλήρη συμμόρφωση των κατασκευαστικών έργων με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε έργα που, σύμφωνα με την αξιολόγηση των Βρυξελλών, δεν έχουν μέχρι σήμερα διασφαλίσει την απαιτούμενη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Παράλληλα, επισημαίνονται ζητήματα στις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και εκκρεμότητες που αφορούν την οικονομική ανταγωνιστικότητα.

Στα θεμελιώδη δικαιώματα, η έκθεση ζητά περαιτέρω πρόοδο στην προστασία της ιδιοκτησίας, των εθνικών μειονοτήτων και στη βελτίωση των συνθηκών κράτησης. Ειδικότερα, υπογραμμίζεται η ανάγκη ολοκλήρωσης της αρχικής καταγραφής των ακινήτων και ψηφιοποίησης των κτηματολογικών χαρτών.

Θετική αξιολόγηση στην εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια

Στα θετικά σημεία της έκθεσης περιλαμβάνεται η πλήρης ευθυγράμμιση της Αλβανίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η χώρα συμμετέχει σε ευρωπαϊκές αποστολές διαχείρισης κρίσεων, μεταξύ των οποίων η EUFOR Althea στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES για τη θαλάσσια ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Ινδικό Ωκεανό και τον Περσικό Κόλπο.

Θετικά αξιολογείται επίσης η συμμετοχή της σε διεθνείς πρωτοβουλίες υποστήριξης της Ουκρανίας, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η Αλβανία πρόκειται να φιλοξενήσει την επόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.

Τα πέντε βασικά βήματα έως το 2027Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιορίζει πέντε βασικές προτεραιότητες για να μπορέσει η Αλβανία να πετύχει τον στόχο της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων:

1. Την εκπλήρωση όλων των εναπομεινάντων κριτηρίων για το προσωρινό κλείσιμο των διαπραγματευτικών κεφαλαίων, με την ομάδα των θεμελιωδών ζητημάτων να κλείνει τελευταία.

2. Τη συνέχιση της δικαστικής μεταρρύθμισης και την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

3. Τη διασφάλιση ουσιαστικού διαλόγου με την αντιπολίτευση και την κοινωνία των πολιτών.

4. Την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στον περιβαλλοντικό τομέα και σε άλλους τομείς όπου εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες.

5. Την έναρξη, υπό την προϋπόθεση της επίτευξης περαιτέρω προόδου, των προετοιμασιών για τη Συνθήκη Προσχώρησης και ενός χρηματοδοτικού πακέτου για τη χώρα.

Η κ. Κος άφησε, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο η Αλβανία να ξεκινήσει από το επόμενο έτος τις εργασίες για τη Συνθήκη Προσχώρησης, εφόσον εκπληρώσει τις σχετικές υποχρεώσεις και αποδείξει έμπρακτα την πρόοδό της. Αντίστοιχα, θα μπορούσε να εξεταστεί η παρουσίαση χρηματοδοτικού πακέτου, κατά το πρότυπο εκείνου που προωθήθηκε για το Μαυροβούνιο.

Η ευρωπαϊκή προοπτική παραμένει συνδεδεμένη με την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων

Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: η Αλβανία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας, αλλά η ταχύτητα των διαπραγματεύσεων θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η σταδιακή πρόσβαση στα οφέλη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν αποτελεί εναλλακτική λύση στην πλήρη ένταξη ούτε προσφέρεται χωρίς όρους. Αντίθετα, προϋποθέτει την εκπλήρωση συγκεκριμένων κριτηρίων, τη σταδιακή ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες και τη δυνατότητα αναθεώρησης της διαδικασίας σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Για την Αλβανία, το τέλος του 2027 αποτελεί πλέον έναν φιλόδοξο πολιτικό και θεσμικό στόχο. Η επίτευξή του, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από το άνοιγμα και το κλείσιμο των διαπραγματευτικών κεφαλαίων, αλλά κυρίως από το κατά πόσο οι μεταρρυθμίσεις θα αποκτήσουν ουσιαστικό αντίκρισμα στη λειτουργία των θεσμών και στην καθημερινότητα των πολιτών.