Μια υπόθεση που αγγίζει τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης, των πνευματικών δικαιωμάτων και της πολιτικής καινοτομίας εκτυλίσσεται στην Αλβανία, με πρωταγωνίστρια την πρώτη «εικονική υπουργό» στον κόσμο. Η Diella, η AI-powered Υπουργός Επικρατείας για την Ψηφιακή Νοημοσύνη, βρίσκεται στο επίκεντρο δικαστικής διαμάχης, καθώς η ηθοποιός που δάνεισε το πρόσωπο και τη φωνή της στο εγχείρημα προσέφυγε στη Δικαιοσύνη.
Η Diella παρουσιάστηκε επισήμως τον Σεπτέμβριο του 2025, λίγες εβδομάδες αφότου ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα είχε προαναγγείλει τη δημιουργία ακόμη και υπουργού ή πρωθυπουργού τεχνητής νοημοσύνης. Ο ρόλος της ήταν σαφής: να συμβάλει στην καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως στον τομέα των δημόσιων προμηθειών, αξιοποιώντας αλγοριθμικά εργαλεία και ανάλυση δεδομένων.
Ωστόσο, η ψηφιακή αυτή καινοτομία δεν ήταν εντελώς άγνωστη στο κοινό. Η Diella λειτουργούσε ήδη ως chatbot στην κυβερνητική πλατφόρμα e-Albania, καθοδηγώντας πολίτες σε διοικητικές διαδικασίες. Το ψηφιακό της πρόσωπο δημιουργήθηκε με βάση την εικόνα και τη φωνή της ηθοποιού Anila Bisha, στο πλαίσιο σύμβασης που – σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά – έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Η υπόθεση πήρε νέα τροπή όταν η Bisha κατέθεσε αγωγή κατά του Συμβουλίου Υπουργών, του πρωθυπουργού, ιδιωτικής εταιρείας που συμμετείχε στο έργο και της Εθνικής Υπηρεσίας Κοινωνίας της Πληροφορίας. Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα που δημοσιεύθηκαν σε τοπικά μέσα, η ηθοποιός υποστηρίζει ότι η χρήση της εικόνας της συνεχίστηκε πέρα από τα συμφωνημένα χρονικά και θεματικά όρια, τα οποία – όπως αναφέρει – περιορίζονταν αποκλειστικά στην πλατφόρμα e-Albania.
Η ίδια ζητά την άμεση αναστολή χρήσης της ψηφιακής της απεικόνισης έως ότου εκδικαστεί η υπόθεση, κάνοντας λόγο για «σημαντική και μη αναστρέψιμη βλάβη». Σε προηγούμενη τηλεοπτική της εμφάνιση είχε διευκρινίσει ότι η συνεργασία της αφορούσε περιορισμένο χρονικό διάστημα, με χαμηλή αμοιβή και χωρίς άδεια για περαιτέρω αξιοποίηση του υλικού.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η αντίδραση ήταν άμεση αλλά αιχμηρή. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι η Αλβανία είναι μια ελεύθερη δημοκρατική χώρα όπου κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να προσφεύγει στη Δικαιοσύνη, χαρακτηρίζοντας ωστόσο την αγωγή «ανοησία» και εκφράζοντας την πεποίθηση ότι το ζήτημα θα επιλυθεί οριστικά στα δικαστήρια.
