Μία από τις πιο σοβαρές περιβαλλοντικές καταστροφές των τελευταίων δεκαετιών αποκαλύπτεται στη νότια Αλβανία, με το ποτάμι του Αώου – ανακηρυγμένο πρόσφατα ως Εθνικό Πάρκο – να δέχεται καθημερινά τόνους πετρελαϊκής λάσπης και αποβλήτων υδρογονανθράκων από γεωτρήσεις στην περιοχή της Γκορίστ.
Το ρεπορτάζ φέρνει στο φως τη συστηματική και ανεξέλεγκτη ρύπανση που εκκινεί από τον λόφο του Γκορίστ, όπου λειτουργούν περίπου 142 ενεργές γεωτρήσεις πετρελαίου, ιδιοκτησίας της κρατικής εταιρείας Albpetrol. Τα απόβλητα διοχετεύονται ανεμπόδιστα στον λεγόμενο "Μεγάλο Ποταμό", που στη συνέχεια καταλήγει απευθείας στον Αώο, απειλώντας ολόκληρο το οικοσύστημα του ποταμού.
Αφόρητη μυρωδιά, καμένη φύση και φόβος των κατοίκων
Το τοπίο στην περιοχή Βλαχίνη-Πότσεμ, στο δρόμο Σέλενιτσα-Τεπελένι, είναι αποκαρδιωτικό: η μυρωδιά των αερίων γίνεται αισθητή από χιλιόμετρα, ενώ η "μαύρη ροή" του ρύπου έχει διαβρώσει καλλιέργειες και βοσκοτόπια. Κάτοικοι της περιοχής εκφράζουν φόβους για την υγεία τους αλλά και για την επιβίωση των ζώων και των καλλιεργειών τους. Κάποιοι δεν τολμούν ούτε να ποτίσουν τις καλλιέργειες ή να αφήσουν τα ζώα να βοσκήσουν.
Η σιωπή των υπευθύνων
Παρά τις καταγγελίες και την παρουσία μηχανημάτων της Albpetrol στην περιοχή, καμία επίσημη απάντηση δεν έχει δοθεί ούτε από την ίδια την εταιρεία, ούτε από την Εθνική Υπηρεσία Περιβάλλοντος. Το γεγονός ότι η ρύπανση αυτή συνεχίζεται εδώ και πάνω από 30 χρόνια καθιστά την αδράνεια των θεσμών αδικαιολόγητη και επικίνδυνη.
Περιβαλλοντική καταστροφή σε αριθμούς
-284 γεωτρήσεις πετρελαίου στο κοίτασμα Γκορίστ – εκ των οποίων οι 142 είναι ενεργές
-11.000+ τόνοι πετρελαίου εξήχθησαν μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2025
-32.000+ τόνοι η παραγωγή για το σύνολο του 2024
Καθημερινή απόρριψη τοξικών αποβλήτων σε φυσικούς υδάτινους αποδέκτες
Απαιτείται άμεση δράση
Η μόλυνση του Αώου – του τελευταίου μεγάλης κλίμακας ποταμού της Ευρώπης χωρίς φράγματα – δεν είναι τοπικό πρόβλημα αλλά ζήτημα ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. Η διεθνής κοινότητα, οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος και οι θεσμοί της Αλβανίας οφείλουν να λάβουν άμεσα μέτρα για τον τερματισμό της ρύπανσης και την αποκατάσταση της ζημιάς.
