Αρχαίος ελληνικός ναός στην Απολλωνία αποκαλύπτει νέα μυστικά από τον 5ο αιώνα π.Χ.

Μαρμάρινα κεραμίδια, πιθανώς από την Πάρο, και κεραμίδια από την Κόρινθο φέρνουν στο φως τις εμπορικές διασυνδέσεις και τον αρχιτεκτονικό πλούτο της αρχαίας ελληνικής αποικίας στη σημερινή Αλβανία.

Σημαντικά νέα στοιχεία για την αρχιτεκτονική και τον διάκοσμο ενός μνημειώδους ελληνικού ναού του 5ου αιώνα π.Χ. έφεραν στο φως οι πρόσφατες ανασκαφές στην αρχαία Απολλωνία της Ιλλυρίας, στη σημερινή Αλβανία. Στη θέση Στύλλας (Shtyllas), όπου διατηρείται έως σήμερα ένας επιβλητικός δωρικός κίονας, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που προσφέρουν νέες πληροφορίες για την κατασκευή του ναού και τη χρήση ιδιαίτερα δαπανηρών οικοδομικών υλικών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα θραύσματα της στέγης, η οποία χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, για την κατασκευή της χρησιμοποιήθηκαν μαρμάρινα κεραμίδια, πιθανώς προερχόμενα από την Πάρο, σε συνδυασμό με κεραμίδια που είχαν εισαχθεί από την Κόρινθο. Εφόσον οι αρχικές εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν από περαιτέρω επιστημονική έρευνα, τα ευρήματα θα αναδείξουν την έκταση των εμπορικών και τεχνικών διασυνδέσεων της πόλης κατά την κλασική εποχή.

Οι ανασκαφικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2026 από κοινή αλβανογερμανική αρχαιολογική αποστολή, υπό τη διεύθυνση του Lavdosh Jaupaj, από το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο των Τιράνων, και του Stephan G. Schmid, από το Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου.

Εκτός από τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, η ερευνητική ομάδα εντόπισε θραύσματα γλυπτών, κεραμική διαφορετικών ιστορικών περιόδων και νομίσματα. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές τομές και γεωφυσικές διασκοπήσεις, με στόχο τη διερεύνηση της αρχικής διάταξης του ιερού και την καλύτερη κατανόηση της χωροταξικής οργάνωσής του.

Η συνδυαστική αξιολόγηση των ευρημάτων αναμένεται να συμβάλει στην ανασύνθεση της αρχικής μορφής του μνημείου, ενώ η περαιτέρω μελέτη των οικοδομικών υλικών θα μπορούσε να διευκρινίσει την προέλευσή τους και τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή της στέγης.

Η Απολλωνία ως εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο

Η αρχαία Απολλωνία ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους από την Κόρινθο και την Κέρκυρα και εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο στις ανατολικές ακτές της Αδριατικής. Η γεωγραφική της θέση ευνόησε την ανάπτυξη θαλάσσιων εμπορικών δικτύων και τη σύνδεσή της με σημαντικά κέντρα του ελληνικού κόσμου.

Η πιθανή χρήση μαρμάρου από την Πάρο και κεραμιδιών από την Κόρινθο για τη στέγη του ναού προσφέρει ένα ενδιαφέρον παράδειγμα της κυκλοφορίας υλικών και τεχνογνωσίας μεταξύ διαφορετικών περιοχών. Παράλληλα, η επιλογή τόσο δαπανηρών υλικών υποδηλώνει την επένδυση σημαντικών πόρων στην κατασκευή ενός μνημειακού οικοδομήματος.

Ωστόσο, η προέλευση των μαρμάρινων κεραμιδιών από την Πάρο αποτελεί προς το παρόν υπόθεση εργασίας και απαιτεί περαιτέρω αναλύσεις για να επιβεβαιωθεί.

Στο επίκεντρο η ανασύνθεση του ναού

Η συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας αναμένεται να προσφέρει περισσότερα στοιχεία για την αρχιτεκτονική μορφή του ναού, τη λειτουργία του ιερού και τις σχέσεις της Απολλωνίας με τον ευρύτερο ελληνικό κόσμο κατά τον 5ο αιώνα π.Χ.

Τα νέα ευρήματα από τη Στύλλα προσθέτουν ένα ακόμη κεφάλαιο στη μελέτη της αρχαίας πόλης, αναδεικνύοντας τη σημασία της για την κατανόηση της διάδοσης της ελληνικής μνημειακής αρχιτεκτονικής και των εμπορικών ανταλλαγών στην Αδριατική. Η περαιτέρω μελέτη των αρχιτεκτονικών καταλοίπων και των οικοδομικών υλικών θα είναι καθοριστική για την επιβεβαίωση των πρώτων εκτιμήσεων και την πληρέστερη αποκατάσταση της ιστορίας του μνημείου.