Τι σημαίνει για την Αλβανία η ευρωκαταδίκη για την παραβίαση των δικαιωμάτων του Φρ. Μπελέρη

“Ράπισμα” στην Αλβανία και στη ρητορική της για ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές αξίες σε επίπεδο κράτους δικαίου, αποτελεί η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστήριου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που διαπίστωσε ότι οι αλβανικές δικαστικές αρχές δεν επανεξέτασαν ουσιαστικά την αναγκαιότητα της προσωρινής κράτησης, ούτε αξιολόγησαν επαρκώς τη δυνατότητα επιβολής ηπιότερων περιοριστικών μέτρων

Το δικαστήριο με ομόφωνη απόφαση του Τρίτου Τμήματός του διαπίστωσε σαφή παραβίαση του άρθρου 5 § 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. και του ΕΛΚ, Φρέντι Μπελέρη καθώς έκρινε ότι η συνέχιση της προσωρινής κράτησής του -ειδικότερα από τις 19 Ιουλίου 2023 και έπειτα- δεν στηριζόταν σε επαρκείς και νόμιμους λόγους, καταδεικνύοντας ότι τα αλβανικά δικαστήρια απέτυχαν να προστατεύσουν την προσωπική ελευθερία του.

Η  πολιτική συγκυρία

Ο Φρέντι Μπελέρης, Έλληνας και Αλβανός υπήκοος με καταγωγή από τη Χειμάρρα και αυτοπροσδιορισμό ως μέλος της ελληνόφωνης μειονότητας, συνελήφθη στις 12 Μαΐου 2023, μόλις δύο ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές, στις οποίες στη συνέχεια (στις 25 Μαΐου) εξελέγη δήμαρχος Χειμάρρας.

Η ποινική διαδικασία αφορούσε κατηγορίες για εκλογική νοθεία. Παρά τα συνεχή αιτήματα της υπεράσπισης για αντικατάσταση του μέτρου με ηπιότερους περιοριστικούς όρους, η κράτησή του παρατάθηκε έως την πρωτόδικη καταδίκη του στις 5 Μαρτίου 2024. Το διάστημα που εξέτασε το Δικαστήριο ως προς την παραβίαση ανήλθε σε 9 μήνες και 21 ημέρες.

Το σφάλμα

Αν και το Δικαστήριο δεν εξέτασε το αρχικό στάδιο της σύλληψης, στάθηκε κριτικά απέναντι στην πρακτική των αλβανικών δικαστηρίων από τις 19 Ιουλίου 2023 και μετά. Τα εθνικά δικαστήρια αντιμετώπισαν τις αρχικές αποφάσεις κράτησης ως “δεδικασμένο” (res judicata), αρνούμενα να αξιολογήσουν εκ νέου τα δεδομένα και περιοριζόμενα στην αναζήτηση νέων στοιχείων αντί να επανεκτιμήσουν συνολικά αν η κράτηση εξακολουθούσε να είναι αναγκαία.

Με την πρακτική τους αυτή, τα αλβανικά δικαστήρια μετέφεραν αυθαίρετα στον ίδιο τον κατηγορούμενο το βάρος να αποδείξει γιατί έπρεπε να αφεθεί ελεύθερος, ενώ η αρχή είναι σαφής: η ελευθερία είναι ο κανόνας και η κράτηση η εξαίρεση.

Επιπλέον, το ΕΔΔΑ επανέλαβε ότι η αφηρημένη επίκληση της βαρύτητας ενός αδικήματος ή της “ιδιαίτερης επικινδυνότητας” δεν μπορεί να αποτελεί μοναδική βάση για να στερείται κάποιος την ελευθερία του. Οι αρχές είχαν υποχρέωση να αιτιολογήσουν τα δεδομένα της υπόθεσης, κάτι που δεν έπραξαν.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Στρασβούργο, οι αλβανικές αρχές δεν έλαβαν υπ’ όψιν τους τα σταθερά προσωπικά και οικογενειακά δεδομένα του Μπελέρη —όπως το γεγονός ότι είχε εκλεγεί δήμαρχος, η οικογένειά του ζούσε στη Χειμάρρα, τα παιδιά του πήγαιναν σχολείο εκεί και η σύζυγός του εργαζόταν στην τοπική επιχείρησή τους— τα οποία απέκλειαν κάθε κίνδυνο διαφυγής. Αντίθετα, προσπέρασαν αυτά τα στοιχεία επικαλούμενες μια παλαιότερη, ανεκτέλεστη καταδίκη του 2006, ενώ παράλληλα δεν προσδιόρισαν ποτέ συγκεκριμένα ποια αποδεικτικά μέσα κινδύνευαν να αλλοιωθούν ούτε έλαβαν υπόψη τους την πρόοδο της έρευνας.

Η δικαίωση και η ομόφωνη καταδίκη

Το Στρασβούργο δικαίωσε πλήρως τον Φρέντι Μπελέρη στο σκέλος της προσωρινής κράτησης, κρίνοντας ομόφωνα ότι από τις 19 Ιουλίου 2023 και έπειτα η κράτησή του παραβίαζε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση. Ως αποτέλεσμα, η Αλβανία καταδικάστηκε να καταβάλει συνολικά 5.450 ευρώ (450 ευρώ για ηθική βλάβη και 5.000 ευρώ για δικαστικά έξοδα και δαπάνες). Η απόφαση αυτή αποτελεί μια σημαντική νομική επιβεβαίωση υπέρ του Φρέντι Μπελέρη, καταδεικνύοντας ότι η προσωρινή κράτηση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται αυθαίρετα, καταστρατηγώντας τα θεμελιώδη δικονομικά δικαιώματα του κατηγορουμένου.

Το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα του Φρ. Μπελέρη για αποζημίωση λόγω απώλειας εισοδήματος από τη μη άσκηση των καθηκόντων του ως δημάρχου Χειμάρρας, κρίνοντας ότι δεν αποδείχθηκε επαρκής αιτιώδης σύνδεσμος.

capital.gr